Wat is EX / ATEX materiaal?

In bepaalde werkomgevingen kunnen brandbare gassen, dampen, nevels of stofdeeltjes een explosieve atmosfeer vormen. Een elektrische vonk, heet oppervlak of andere ontstekingsbron kan in zulke omstandigheden ernstige gevolgen hebben.

Daarom gelden er specifieke Europese veiligheidsvoorschriften voor apparatuur die in explosiegevaarlijke omgevingen wordt gebruikt.

ATEX staat voor Atmosphères Explosibles. De term verwijst naar de Europese regelgeving rond explosieve atmosferen en apparatuur die in dergelijke omgevingen wordt ingezet.

EX is de aanduiding die je vaak terugvindt op apparatuur met explosiebeveiliging.

Niet elk ATEX-toestel is automatisch geschikt voor iedere explosiegevaarlijke omgeving. De juiste selectie hangt onder andere af van de zone-indeling, de aanwezige stoffen en de technische eigenschappen van het toestel.

Welke ATEX-toestellen kan je huren?

Bij Building Dryer kan je terecht voor verschillende soorten gespecialiseerd materiaal. Afhankelijk van de werkzaamheden kan ventilatie, verwarming of verlichting nodig zijn.

ATEX-ventilatoren

Bij industriële werkzaamheden is tijdelijke luchttoevoer of -afvoer vaak noodzakelijk. Bijvoorbeeld om lucht te verversen of dampen en vervuilde lucht gecontroleerd af te voeren.

Voor zulke toepassingen beschikken we over verschillende axiale en radiale ATEX-ventilatoren.

Axiale ventilatoren worden vooral ingezet wanneer grote hoeveelheden lucht verplaatst moeten worden. Radiale ventilatoren zijn interessant wanneer lucht gericht door slangen of kanalen moet worden getransporteerd.

De juiste keuze hangt niet alleen af van het luchtdebiet, maar ook van de druk, de opstelling en de veiligheidsvereisten van de omgeving.

ATEX-verwarming

Ook in explosiegevaarlijke omgevingen kan tijdelijke verwarming nodig zijn.

Denk bijvoorbeeld aan industriële onderhoudswerken, technische interventies of werkzaamheden waarvoor een bepaalde temperatuur vereist is.

Standaardverwarming mag niet zomaar in een ATEX-zone worden gebruikt. Daarom moet vooraf bekeken worden welke verwarmingsmethode geschikt is.

Afhankelijk van de situatie kan gewerkt worden met gespecialiseerde elektrische verwarmingsapparatuur of met een opstelling waarbij de warmtebron buiten de explosiegevaarlijke zone staat en warme lucht via geschikte luchttransportslangen wordt aangevoerd.

ATEX-verlichting

Bij onderhoud, inspecties en werkzaamheden in industriële omgevingen is voldoende verlichting essentieel.

Wanneer die werkzaamheden plaatsvinden in een explosiegevaarlijke zone, moet ook de verlichting geschikt zijn voor de omstandigheden.

ATEX-verlichting is ontworpen met specifieke beschermingsmaatregelen om ontstekingsrisico's te beperken. Welke uitvoering nodig is, hangt af van de zone-indeling en de toepassing.

Wanneer heb je ATEX-materiaal nodig?

EX / ATEX materiaal kan relevant zijn op locaties waar door de aanwezigheid van bepaalde stoffen een explosieve atmosfeer kan ontstaan.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Chemische en petrochemische installaties.
• Raffinaderijen en brandstofopslag.
• Tankopslag en tankreiniging.
• Industriële productieomgevingen.
• Installaties met brandbare gassen of oplosmiddelen.
• Opslag- en verwerkingsruimtes met brandbare stofdeeltjes.
• Industriële onderhouds- en renovatiewerken.
• Technische interventies in explosiegevaarlijke zones.

Ook tijdens tijdelijke werkzaamheden kan de situatie veranderen. Zo kunnen reinigingswerken, onderhoud of het openen van een installatie andere risico's met zich meebrengen dan tijdens de normale werking.

Daarom is het belangrijk om vooraf te beoordelen welke omstandigheden tijdens de werkzaamheden aanwezig kunnen zijn.

Wat betekenen de verschillende ATEX-zones?

Explosiegevaarlijke omgevingen worden ingedeeld in zones. Die indeling geeft aan hoe vaak en hoelang een explosieve atmosfeer aanwezig kan zijn.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen zones voor gassen, dampen en nevels en zones voor brandbaar stof.

Bij gassen, dampen en nevels:

• Zone 0: een explosieve atmosfeer is voortdurend, langdurig of regelmatig aanwezig.
• Zone 1: tijdens normale werkzaamheden kan af en toe een explosieve atmosfeer ontstaan.
• Zone 2: tijdens normale werkzaamheden wordt een explosieve atmosfeer niet verwacht. Ontstaat ze toch, dan is dat normaal slechts kortstondig.

Bij brandbare stofdeeltjes:

• Zone 20: een explosieve stofatmosfeer is voortdurend, langdurig of regelmatig aanwezig.
• Zone 21: tijdens normale werkzaamheden kan af en toe een explosieve stofatmosfeer ontstaan.
• Zone 22: tijdens normale werkzaamheden wordt een explosieve stofatmosfeer niet verwacht. Ontstaat ze toch, dan is dat normaal slechts kortstondig.

Deze zone-indeling is belangrijk bij de selectie van apparatuur, maar vormt niet het enige criterium.

Ook onder andere de aanwezige stoffen, temperatuurklasse, explosiegroep en beschermingswijze moeten overeenkomen met de omstandigheden.

De zone-indeling en uiteindelijke geschiktheid moeten daarom door de bevoegde veiligheidsverantwoordelijke of specialist worden vastgesteld.

ATEX-materiaal kiezen: meer dan alleen de juiste zone

Een ATEX-markering alleen vertelt niet of een toestel geschikt is voor jouw werkzaamheden.

Bij de keuze moet onder andere gekeken worden naar:

• De ATEX-zone: in welke zone wordt het materiaal gebruikt?
• De aanwezige stoffen: gaat het om gassen, dampen of brandbare stofdeeltjes?
• De technische classificatie: welke explosiegroep, temperatuurklasse en beschermingswijze zijn vereist?
• De toepassing: moet er lucht worden verplaatst, verwarmd of verlichting voorzien?
• De capaciteit: welk luchtdebiet, verwarmingsvermogen of welke lichtopbrengst is nodig?
• De plaatsing: komt het toestel binnen of buiten de explosiegevaarlijke zone?
• De accessoires: zijn er aangepaste slangen, aansluitingen of andere onderdelen nodig?
• De stroomvoorziening: welke elektrische voorzieningen zijn beschikbaar?

Daarom raden we aan om bij ATEX-toepassingen altijd eerst de technische en veiligheidsvereisten van de locatie te bespreken.

Heb je een project waarvoor explosiebeveiligd materiaal nodig is? We helpen je graag bij het uitwerken van een geschikte materiaalopstelling op basis van de beschikbare veiligheidsinformatie.

Contacteer onze ATEX-klimaatexperts 

Tijdelijke klimaatbeheersing in explosiegevaarlijke omgevingen

Bij industriële projecten volstaat het soms niet om één ATEX-toestel te voorzien.

Denk bijvoorbeeld aan werkzaamheden waarbij een bepaalde temperatuur en luchtvochtigheid nodig zijn, terwijl er tegelijk brandbare dampen kunnen vrijkomen.

In zulke situaties moeten verwarming, ventilatie en luchtbehandeling als één geheel bekeken worden.

Een mogelijke aanpak is om de verwarmingsinstallatie buiten de explosiegevaarlijke zone te plaatsen en de warme lucht via geschikt leidingwerk naar de werkzone te brengen. Tegelijk kan aangepaste afzuiging nodig zijn om luchtstromen gecontroleerd af te voeren.

De juiste installatie hangt af van de werkomstandigheden en de veiligheidsvereisten.

Bij Building Dryer hebben we ervaring met dergelijke gespecialiseerde industriële klimaatoplossingen. We denken mee over de combinatie van toestellen, de opstelling en de praktische uitvoering, in overleg met de verantwoordelijke specialisten op het project.

Waarom EX / ATEX materiaal huren?

Gespecialiseerde ATEX-apparatuur is vaak slechts tijdens een bepaalde fase van een project nodig.

Denk aan een industriële onderhoudsstop, tijdelijke interventie, renovatie of specifieke werkzaamheden in een explosiegevaarlijke zone.

Door te huren hoef je niet zelf te investeren in apparatuur die mogelijk maar sporadisch wordt ingezet.

Bovendien verschilt de benodigde uitrusting sterk per project. Een ventilator die geschikt is voor de ene ATEX-zone kan niet zomaar op een andere locatie worden ingezet.

Huren biedt daarom verschillende voordelen:

• Gespecialiseerd materiaal inzetten voor tijdelijke projecten.
• De toestellen afstemmen op de toepassing en zone-indeling.
• Verschillende capaciteiten en uitvoeringen combineren.
• De huurperiode aanpassen aan de werkzaamheden.
• Advies krijgen over de benodigde toestellen en accessoires.
• Ondersteuning bij de praktische voorbereiding en uitvoering.

Bij grotere of complexere projecten bekijken we graag mee hoe de volledige installatie kan worden opgebouwd.

Veelgestelde vragen over EX / ATEX materiaal

Mag ik gewone elektrische apparatuur gebruiken in een ATEX-zone?

Niet zomaar. Apparatuur die in een explosiegevaarlijke zone wordt gebruikt, moet voldoen aan de toepasselijke eisen en geschikt zijn voor de aanwezige risico's. Een standaardventilator, heater of werflamp mag dus niet zonder beoordeling worden ingezet.

Is iedere ATEX-ventilator geschikt voor elke ATEX-zone?

Nee. De ATEX-markering geeft aan voor welke omstandigheden een toestel ontworpen is. De zone, aanwezige stoffen, explosiegroep en temperatuurklasse moeten overeenkomen met de vereisten van de toepassing.

Kan ik een verwarmingstoestel buiten de ATEX-zone plaatsen?

Dat kan bij bepaalde toepassingen een oplossing zijn. De warmte kan dan bijvoorbeeld via geschikt luchttransport naar de werkzone worden gebracht. Ook de volledige installatie, inclusief slangen, aansluitingen en luchtstromen, moet aan de veiligheidsvoorwaarden voldoen.

Wat is het verschil tussen ATEX voor gas en ATEX voor stof?

Bij gas- en dampexplosiegevaar gelden andere classificaties en beschermingsvereisten dan bij brandbare stofdeeltjes. Een toestel dat geschikt is voor een bepaalde gasomgeving is daardoor niet automatisch geschikt voor een stofomgeving.

Kan ik ATEX-materiaal huren zonder de zone-indeling te kennen?

Voor een correcte selectie is informatie over de risico's en zone-indeling noodzakelijk. Als die informatie ontbreekt, moet ze eerst door de verantwoordelijke specialist worden vastgesteld. Pas daarna kan bepaald worden welke apparatuur geschikt is.

Is alleen het toestel belangrijk of ook de installatie?

De volledige installatie is belangrijk. Ook kabels, aansluitingen, luchtslangen, plaatsing en andere onderdelen kunnen invloed hebben op de veiligheid. Daarom moet het complete systeem beoordeeld worden, niet alleen het hoofdtoestel.